ĆWICZENIA Z ZAKRESU INTEGRACJI SENSORYCZNEJ I OGÓLNOROZWOJOWE

DIETA SENSORYCZNA
Drodzy Rodzice,
wobec zaistniałej sytuacji związanej z zawieszeniem zajęć przedszkolnych a tym samym wszelakich zajęć terapeutycznych postanowiliśmy wystosować do Państwa kilka ważnych wskazówek, dotyczących stymulacji sensomotorycznej w warunkach domowych. Chcielibyśmy zwrócić uwagę na kilka najważniejszych aspektów oraz podać przykłady zabaw, które pozwolą przetrwać przede wszystkim dzieciom ten trudny czas ograniczeń.
  Na początku kilka słów o tzw. diecie sensorycznej.
Dieta sensoryczna polega na wykonywaniu różnych czynności ruchowych oraz zmian w otoczeniu, których celem jest poprawa funkcjonowania zmysłów dziecka, u którego występują zaburzenia integracji sensorycznej.  Podobnie jak w przypadku diety spożywczej ważne są tutaj:
– regularność,
– dostosowanie do osoby, dla której jest tworzona (w zależności od profilu sensomotoryczego dziecka),– dążenie do poprawy jakości życia – dobrego samopoczucia ( czyli stworzenie warunków by prawidłowo działały mechanizmy autoregulacji naszych pociech),
różnorodność.
Odnosząc się do powyższych, najszczególniej należy zwrócić uwagę na następujące sfer codzienności :
-należy w miarę możliwości zadbać o regularny plan dnia, tzn. dzieci powinny chodzić spać i wstawać o podobnych godzinach (raz, że w tej chwili będzie to dla nich bardziej komfortowe a dwa – pamiętajmy, że jakiś czas konieczny będzie powrót do przedszkola i wtedy znów zafundujemy dzieciom „rozregulowanie”), podobnie jeśli chodzi o pory posiłków, czas na zabawę, oglądanie bajek, wyjście na spacer (oczywiście w „odludzie”;P), itp. Zdarzają się sytuacje, w których naszym dzieciom naprawdę trudno jest się dostosować do nowego trybu dnia, nawet po tych 2 tygodniach, w których nie chodzą do przedszkola. Proszę zauważyć, że funkcjonowanie w przedszkolu charakteryzuje ściśle określony, powtarzalny cykl działań. Czynności statyczne są przeplatane aktywnościami ruchowymi. Dlatego w takiej sytuacji można przygotować plan dnia, najlepiej razem z dzieckiem, w którym rozpiszemy poszczególne czynności, uwzględniając np. zaproponowane zabawy. Wymaga to dyscypliny od całej rodziny, ale przynosi efekty. Należy pamiętać o uprzedzaniu dziecka o wszelkich zmianach w planie dnia .
– w sprawie posiłków: ograniczajmy ilość cukrów w diecie spożywczej! (wiele się o tym mówi, wiele można poczytać np.tu (więcej…) Dzieci z zaburzeniami Integracji Sensorycznej szczególnie szybko reagują na wahania poziomu glukozy we krwi, co dodatkowo bardzo silnie wpływa na zaburzenie ich procesów regulacji, prowadząc do ataków złości albo nasilając objawy nadruchliwości. Szczególnie ważne jest by zwrócić uwagę na dietę dzieci z problemami w zakresie wybiórczości pokarmowej (szeroko rozumianej). Istnieje zjawisko zwane disregulated eating, które objawia się wybiórczym przyjmowaniem pokarmów, ale spowodowane jest nie tyle problemami sensoryczno – motorycznymi, ile podawaniem słodkich przekąsek, brakiem regularności posiłków, jedzeniem przed ekranem TV albo telefonu komórkowego!!!!!
-… i tutaj płynnie przechodzimy do tematu korzystania z tzw. nowych technologii! O ile zrozumiałe jest dla nas wszystkich, którzy jesteśmy rodzicami, że wobec zaistniałej sytuacji bez możliwości korzystania z bajek i gier komputerowych trudno będzie przetrwać ten czas (przecież wielu rodziców  nadal jest w pracy, tylko zdalnej, itp), o tyle naprawdę ograniczmy czas naszych dzieci przed ekranami do koniecznego minimum!!! To bardzo krótkowzroczne przekonanie, że mamy „święty” spokój gdy nasze maluchy oglądają bajkę, bo (mówiąc w najprostszy z możliwych sposób) energia w naszych dzieciach będzie się kumulowała, a ich ciałka spragnione ruchu zaczną domagać się „swojego” ze zdwojoną siłą!!! Ponadto warto zapoznać się innymi aspektami niekorzystnego i wielostronnego (rozwój mowy, wady postawy, wady wzroku, problemy z koncentracją uwagi i inne)  wpływu wysokich technologii na mózgi naszych dzieci, o czym również szeroko pisze się w sieci, np.
Załącznik 1 (więcej…)
Załącznik 2(więcej…)
Załącznik 3(więcej…)
To pierwsze trzy linki, które wyświetlają się w Google ! Zatem, zachowajmy umiar w korzystaniu z wysokich technologii!
– Czas bycia w domu, przymusowy, rodzi w nas napięcia związane ze stresem. Warto ten czas poświęcić na poobserwowanie siebie i dzieci by móc rozpoznawać stany rozdrażnienia i nauczyć się je „rozładowywać” zanim nastąpi „samoistny wybuch nie do opanowania’;). Polecamy stworzyć z dzieckiem listę aktywności, które może wybrać  w takiej sytuacji, np. czytanie książki, zabawa sensoryczna, lepienie plasteliny, masażyki, taniec, ćwiczenia, zabawa klockami (z rodzicem). Ważnym elementem jest też obserwacja dziecka (i siebie) by nauczyć się rozpoznawać symptomy rosnącego napięcia (np. wzmożona ruchliwość, płaczliwość, nadmierny, nienaturalny śmiech) i wychodzić z propozycją zabawy zanim będzie za późno.
Poza wymienionymi artykułami polecamy książki:
Stuart Shanker „SELF-REG”
Eline Snel „Uważność i spokój żabki” (nagrania przykładowe można znaleźć na You Tube)
W następnym artykule polecamy przykłady konkretnych ćwiczeń do zastosownia w domu…

4.PRZYKŁADY ĆWICZEŃ W ZALEŻNOŚCI OD STYMULOWANEGO ZMYSŁU:

DOTYK

  • Zabawy w malowanie „niby farbami” – rolę farby może odgrywać np. pianka do golenia, płyn do kąpieli. Niby-farbą możemy rysować, wyciskać ją i modelować.
  • Myjnia – wykorzystujemy piankę do golenia i “myjemy” nią samochodziki, które po wyjechaniu z myjni są czyste i lśniące W wersji dla dziewczynek – salon SPA dla lalek ;)).
  • Zamek z piasku – zabawa suchym piaskiem. Możemy go moczyć i formować z niego budowle. Jeśli brak takiego piasku w domu, można go wykonać samemu wg przepisów w Internecie https://mojedziecikreatywnie.pl/2018/02/masy-plastyczne-dla-dzieci-diy/
  • Ugotowany makaron – najbardziej odpowiedni będzie makaron do spaghetti. Po ugotowaniu dziecko może formować z niego różne kształty, tworzyć przestrzenne „rysunki”.
  • Ciastolina i inne masy plastyczne (link powyżej) – dzięki niej możemy pobawić się z dzieckiem np. w restaurację, tworząc przeróżne potrawy.
  • Dotykowy szlak – do tej zabawy możemy wykorzystać wszystko, po czym można chodzić. Ważne, aby materiały te miały zróżnicowaną fakturę.
  • Różnicowanie dotykowe – pokazujemy dzieciom kilka przedmiotów (np.klocek, samochodzik, gąbka do mycia naczyń, kuleczka w waty), wkładamy do worka lub pudełka z otworem i prosimy o rozpoznanie dotykiem)
  • Bal przebierańców – przebieramy się z dzieckiem w kolorowe stroje, włączamy muzykę i rozpoczynamy zabawę (to też świetna okazja do ćwiczeń samodzielności w zakresie ubierania się!)
  • Naleśnik – zawijanie dziecka w koc, prześcieradło itp.
  • Masażyki i wierszyki – np. „pisze pani na maszynie”, itp

Oprócz samej stymulacji dotykowej ćwiczymy u dzieci  także świadomość własnego ciała, planowanie motoryczne, koordynacja wzrokowo-ruchowa a zabawy z masami plastycznymi doskonalą motorykę rąk.

RÓWNOWAGA (zmysł przedsionkowy)

  • Balansowanie na piłce rehabilitacyjnej lub krążku balansowym – oczywiście na piłce pod opieką rodzica; warto by podczas chwil kiedy dziecko siedzi (jeśli np. ogląda już bajkę ) pozwolić mu usiąść na krążku balansowym albo niestabilnej poduszce)
  • Przechodzenie po torach przeszkód zbudowanych w domu  – można wykorzystać do tego celu poduszki, zwinięte koce, grube książki, krzesła. Można chodzić do przodu lub do tyłu. Podczas tego ćwiczenia dziecko odnajduje środek ciężkości własnego ciała. Poprawia się balans i świadomość ciała, a także stabilność posturalna.
  • Zabawy w parach:
    Taczka
     –  osoba dorosła chwyta dziecko za nogi. Dziecko obrócone jest przodem do podłoża i porusza się na rękach, 
    Samolot – dorosły leży na plecach z nogami i rękami zwróconymi ku górze, utrzymując na nich dziecko.
    Konik – dorosły jest tytułowym konikiem, a dziecko jeźdźcem.
    Taniec – dziecko staje na stopach osoby dorosłej, po czym wspólnie tańczą.
    Zabawy z kocem – można dziecko na kocu ciągnąć pomiędzy pokojami, kołysać w parze, przeciągać  koc;
    Korzyści płynące ze stosowania powyższych ćwiczeń: rozwój układu przedsionkowego, wzmocnienie posturalne,  rozwijanie świadomości ciała, równowagi i  koordynacji ruchowej.

Zmysł proprioceptywny

  • Butelka – do tej zabawy możemy wykorzystać kilka dużych butelek po napojach wypełnionych (w różnych proporcjach) kolorowym płynem, np. zabarwionym barwnikiem spożywczym. Ćwiczenie polega na podnoszeniu, popychaniu, przesuwaniu, przenoszeniu, kopaniu, potrząsaniu oraz przytulaniu butelek. Korzyści z jego stosowania: rozwój zmysłu proprioceptywnego i świadomości własnego ciała, aktywizacja funkcji wzrokowych, rozwój wyobraźni.
  • Lina – poruszanie się wzdłuż liny do przodu i do tyłu, układanie skrzyżowań z wykorzystaniem liny, przeskakiwanie, chodzenie po linie, któremu towarzyszy inna czynność, np. łapanie baniek mydlanych. Korzyści wynikające ze stosowania tego ćwiczenia: rozwój świadomości własnego ciała, stabilność posturalna, równowaga i koordynacja wzrokowa.
  • Zabawa w „raz, dwa, trzy BabaJaga patrzy”
    Super pomysły znajdują się np. w tym filmiku z FB : (więcej…)
    Można też wykorzystać poniższe koło (mobilizacja dla dzieci w zakresie kręcenia kołem): (więcej…) (wylosowane ćwiczenie można dostosować do wieku i możliwości dzieci)

WZROK:

  • Zamalowywanie określonych liter w tekście lub ukrytych elementów na większym obrazku.
  • Układanie planu dnia na dużym arkuszu papieru – SUPER pomysł także we wspomnianym aspekcie autoregulacji.
  • Rzut piłką do celu.
  • Zbijanie baniek mydlanych .
  • Odbijanie balona.
  • Szukanie ukrytych obiektów (w mieszkaniu ukrywamy w różnych miejscach np. pluszaki, klamerki, itp. I polecamy dziecku je znaleźć).
    Dzięki tym ćwiczeniom stymulujemy: rozwój dyskryminacji wzrokowej, rozwój funkcji wzrokowo-ruchowych, kontrolę motoryczna, koordynację oko-ręka oraz planowanie motoryczne.

    SŁUCH
  • Zabawa z wykorzystaniem instrumentu, np. fletu – osoba dorosła gra na flecie. Dziecko, w zależności od wysokości usłyszanego dźwięku, unosi bądź opuszcza ręce.
  • Dopasowywanie dźwięków – w słoikach umieszczamy różne nasiona, np. fasoli, grochu lub ryżu. Zadaniem dziecka jest dopasowanie usłyszanego dźwięku do rodzaju produktu.
  • Wystukiwanie usłyszanego rytmu rękoma i nogami.
    Ćwiczenia i zabawy słuchowe uczą dziecko identyfikacji słuchowej, poczucia rytmu, rozwijają pamięć słuchową i koordynację obustronną

SMAK i WĘCH

  • Powiedz, co czujesz – rozpoznawanie różnorakich zapachów z zasłoniętymi oczami. Możemy do tego wykorzystać kwiaty, pożywienie, przedmioty itp.
  • Posmakuj i powiedz – dziecko próbuje różnego rodzaju pożywienia, np. ketchup, miód, musztarda 😉 itp., i próbuje odgadnąć, co właśnie zjadło. Warto zasłonić dziecku oczy.
    Serdecznie polecamy takie strony internetowe i artykuły jak:
    Załącznik nr 1 (więcej…)
    Załącznik nr 2 (więcej…)
    Załącznik nr3 (więcej…)

    Póki ładna pogoda, zachęcamy też do wychodzenia z dziećmi na zewnątrz, oczywiście z bezwzględnym zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa!!! Korzystajmy z „dzikich” terenów na łonie natury, gdzie dzieci mogą się powspinać,  poprzeskakiwać przez naturalne przeszkody,  a gdzie i Państwo będziecie mogli  odpocząć od nadmiaru niepokojących informacji.
    Chciejmy zwrócić uwagę, że wiele w tej chwili zależy od naszego „chcenia”. Bez wątpliwości świat zwolnił ogromnie, dostaliśmy dużo wolnego czasu i tylko od nas zależy w co, albo w KOGO go zainwestujemy…

5.ZABAWY SENSORYCZNO-MOTORYCZNE – LINKI:
– zabawa w „Poszukiwanie skarbów” : tworzymy tor przeszkód , na którym dzieci będą znajdować różne zadania do wykonania, np. 5 przysiadów, 3 podskoki i informację gdzie mają szukać dalej np., za firanką, pod szafą, w wannie. Na końcu „mapy” powinien być schowany „skarb” – wg upodobań dziecka;
– zabawa z poduszkami: (więcej…)
 – zabawy sensoryczne (mała motoryka, stymulacja dotykowa) (więcej…)
– portal (więcej…) na którym podane są zarówno świetne pomysły na zabawy, jak i ciekawe rozwiązania w zakresie np. zachęcenia dziecka do sprzątania :
Załącznik nr 1 (więcej…)
Załącznik nr 2 (więcej…)
– portal (więcej…) (fajne pomysły i ciekawe artykuły)
Ćwiczenia ogólnousprawniające:
– stronka na fb (więcej…)
– stronka na fb (więcej…) np.  Dzień 9 – tor przeszkód, Dzień 7 – trening z tatą!!!! (bardzo polecamy!!!), Dzień 5 – ćwiczenia z piłką, Dzień 4 – cwiczenia na macie, Dzień 2 – ćwiczenia indywidualne (SUPEROWE!), Dzień 1 – rozgrzewka.
  – świetnie nagrane ćwiczenia dla dzieci (opis + film na YOU TUBE) (więcej…)
– Dla bardzo zaangażowanych rodziców coś ambitnego 😉 (więcej…)
– joga dla dzieci: wyprawa w kosmos (więcej…) lub: zoo (więcej…)
Dla niemowląt:
– Masaż Shantala (więcej…)
– o sensorycznym wsparciu dla niemowląt (więcej…)